Een zorgvolmacht: ook iets voor u?

Recent valt meer en meer het woord “zorgvolmacht” als het gaat over successieplanning, maar waarover gaat het juist?

Zolang u zelf handelingsbekwaam bent, kunt u aan een of meerdere personen opdracht geven om uw vermogen te beheren ingeval u feitelijk en/of juridisch handelingsonbekwaam wordt (art. 490 BW) . Deze opdracht of lastgeving wordt ook wel de ‘zorgvolmacht’ genoemd. U kunt daarbij de lasthebber vragen om eenvoudige ‘daden van beheer’ te stellen: de betaling van rekeningen en facturen, het beheer van rekeningen, de verhuur van onroerend goed, … maar u kunt ook (veel) verder gaan, en de lasthebber ‘daden van beschikking’ laten stellen: een schenking van (een deel van) uw vermogen, de verkoop van uw woning, … Hoewel een rechter ook dan nog steeds tussenbeide kan komen indien een belanghebbende of een van de lasthebbers van mening is dat de belangen van de lastgever in gevaar zijn, lijkt voorkomen toch beter dan genezen.

Schenkingen. In de eerste plaats dient u rekening te houden met het vermogen dat u zelf nog nodig zal hebben in geval van onbekwaamheid. Vermijd m.a.w. dat uw lasthebber u volledig kan ‘uitkleden voor het slapengaan’. Zo kunt u bv. bepalen dat er een minimumbedrag aan (liquide) middelen beschikbaar moet blijven op uw rekeningen. Hetzelfde geldt ook voor de schenking van onroerend goed: de gezinswoning wegschenken is voor sommigen een brug te ver. Eventueel kunt u de schenking van de gezinswoning toelaten mits voorbehoud van vruchtgebruik, zodat u er zelf kunt blijven wonen of het pand eventueel kunt (laten) verhuren. De schenking van uw gezinswoning zou dan bv. wel in volle eigendom kunnen indien u (definitief) zou verhuizen naar een verzorgingsinstelling.

Bescherming erfgenamen. De meeste mensen vinden de gelijke behandeling van hun kinderen belangrijk. U kunt dit principe opleggen aan uw lasthebber. Deze kan dan enkel schenken indien hij aan ieder van uw kinderen een gelijke waarde schenkt. Voor een schenking aan de kleinkinderen kiest u het best vooraf voor een gelijke verdeling tussen iedere staak, dus ongeacht hoeveel kleinkinderen iedere staak telt, of voor een gelijke verdeling die rekening houdt met het aantal kleinkinderen. Afhankelijk van het feit of u een gelijke behandeling voor ogen heeft of niet, kan uw zorgvolmacht bepalen dat schenkingen op voorschot van erfdeel moeten gebeuren dan wel dat schenkingen buiten deel, met het oog op een ongelijke behandeling, mogelijk zijn. Daarnaast kunt u ook vastleggen dat uw lasthebber een aantal klassieke voorwaarden moet inbouwen: beding van terugkeer bij vooroverlijden van een begiftigde, privéclausule (bescherming familiaal karakter), schenking met voorbehoud van vruchtgebruik of onder last, …

Verkoop. Denk bij een verkoop niet alleen aan de verkoop van onroerend goed, maar ook aan de verkoop van kunst, oldtimers, collecties, … U kunt dan bv. vastleggen dat voor bepaalde goederen een minimumprijs verkregen moet worden. Die prijs kunt u zelf vaststellen in uw zorgvolmacht, of u kunt de lasthebber opleggen die voorafgaandelijk te laten vaststellen door een beëdigd schatter.

Huwelijkscontract. U kunt ook volmacht geven om uw huwelijkscontract te wijzigen. Vanzelfsprekend gebeurt dit dan in samenspraak met uw partner. U kunt dan aangeven welke richting uw huwelijkscontract kan uitgaan. Wilt u een verregaande bescherming van de langstlevende voorzien (bv. via een keuzebeding)? Of is het net de bedoeling om de kinderen uit uw eerdere huwelijk te beschermen (bv. toevoegen Valkeniers-beding)? Zelfs de uitvoering van uw huwelijkscontract kunt u aan uw lasthebber overlaten. Wanneer uw echtgeno(o)t(e) als eerste overlijdt, en er een keuzebeding is, dan kunt u de lasthebber opdragen om bij uw onbekwaamheid in uw naam de keuze te maken. Hierbij kunt u richtlijnen geven in functie van uw noden, rekening houdend met uw leeftijd en gezondheidstoestand op het moment waarop de keuze gemaakt moet worden.

Naast het kader van de successie kan een zorgvolmacht ook oplossingen bieden voor praktische problemen die opduiken in geval van onbekwaamheid van de lastgever die zaakvoerder/bestuurder is van een vennootschap of kunnen er bepalingen in worden opgenomen inzake het beleggersprofiel van de lastgever. Duidelijke afspraken daarover kunnen ongewenste financiële gevolgen vermijden.

Misschien toch iets om even bij stil te staan, aangezien een doordachte modulering van de zorgvolmacht u de nodige gemoedsrust kan verschaffen tegen een niet onoverkomelijke prijs. Als richtprijs geeft de Federatie van Notarissen 300 à 500 euro.